Слепцов Егор Пантелеймонович – Холлой аатын ўйэтитиэххэ

Слепцов Егор Пантелеймонович – Холлой аатын ўйэтитиэххэ

Улуустааіы култуура управлениета киин библиотекаїа  сыл аайы улуус култууратын историятыгар анаан научнай ўөрэтэр-чинчийэр конференция ыытарын туЇунан суруйан турабыт. Маныаха ўлэлэри киэµ араµаіа билиЇиннэрэрбитин салгыыбыт.

Люба Слепцова, А.Е.Слепцов аатынан Абый орто оскуолатын ўєрэнээччитэ. Салайааччылар Афанасьева Анастасия Васильевна, Слепцова Светлана Васильевна, Абый, 2018 сыл.

Мин хос эЇэм Слепцов Егор Пантелеймонович– Холлой 1916 сыллаахха  Элгэс улууЇун Абый нэЇилиэгэр Байдыкаан учаастагар тєрєєбўтэ. Эдэр сааЇыттан ыллыыр- туойар идэлэммит. Тыыл, ўлэ ветерана. 1972 сыллаахха республикатааіы фольклору кєрўў конкурсугар лауреат ўрдўк аатын ылбыта.

Кини туЇунан А.А.Томская, СР норуотун ўєрэіириитин ўтўєлээх ўлэЇитэ, РФ ўєрэіэриитин туйгуна,Абый улууЇун Бочуоттаах олохтооіо этэн турар: “Бу биир буукубаны эрийэ тардан суруйбатах, биир кылаас ўєрэіэ суох,эппитэ эрэ кулгаахха иЇиллибитэ,саµарбыта эрэ салгыµµа хаалбыт,хомуЇун хоЇоонноох,ыллам ырыаЇыт Абый нэЇилиэгин тєрўт олохтооіо Егор Пантелеймонович Слепцов этэн-тыынан хаалларбыт строкалара

Холоруктаах бууріалаах,

Хоту дойдум киЇитэ-

ХоЇоон-ырыа  аргыстаах

Холлой Дьєгўєр буолабын”, — диэн.

1979 сыллаахха ахсынньы 19 кўнўгэр ШаповП.К. суруйбутуттан: “Кини ырыаларыгар эпитет арааЇа, тэннэбил, дьўЇўннээЇин о.д.а. уус-уран ньымалар бааллар. «Хабаараптыыр БаЇылай» диэн ырыаіа доіорун танаЇын-сабын, туттар сэбин-сэбиргэлин дьўЇўннўўр.

Хаамыы бытаан айаннаах,

Хаппыт ньуоіу табалаах,

Ханыл тыЇы сэтиилээх,

Хайдыбыт хайыЇардаах,

Хаахынаабыт сыаріалаах,

Халтан таµас хаххалаах,

Хара килиэп харгыаттаах,

ХаЇаас сордоµ єйуєлээх,

Хабаараптыыр БаЇылай».

Саха биллиилээх суруйааччыта Николай Босиков 1980 сыллаахха «Кыым» хаЇыакка «Уоска сылдьар хоЇооннор» диэн хос эЇэбит туЇунан ахтыы-ыстатыйа таЇаарбыта:

«Алтан сулус аннынан,

Аан дойдум ўрдўнэн,

Аіыс симэх аарыктаах,

Анньыы тыаЇа туйахтаах,

Айгыр сиэллээх кутуруктаах,

Ала маµан ат кэлэн

Айгыраччы кистээтэ,

Анаан-минээн миэхэіэ

Аріааларбар сєрєннє.

Арай єйдєєн кєрбўтўм

Аіам курдук санаабыт

Абыйым кэлэн турар эбит.

Бу хоЇооµµо «аріааларбар» диэн тыл кэннибэр диэн суолталаах ўЇў. ЫрыаЇыт тєрєєбўт-ўєскээбит Абыйын олох тыыннаах, илэ сылдьар киЇи курдук кєрєр-истэр, аіатынан ааттыыр. ХоЇоон тыла-єЇє, толоруллуута киЇини тардар, кэрэхсэтэр.

Хайдах эрэ, талааннаах киЇи соруйан уЇанан-кыладыйар оµорбутун курдук дии. БиЇиги маны ситиЇэр да буоллахпытына, бэрт элбэх кумааіыны марайдаан ўгўс киэЇэлэрбитин бу курдук уобарастаан, араас дэгэттээн тута этэн кэбиЇэр эбит. Арай ўєрэммит, аан дойду ааттаахтарын кинигэлэрин арыйан кєрбўт, аахпыт буоллун. Тугу да этиэхпин билбэппин.

Уостан-уоска сылдьар, єссє илик ырыалары истэр ўчўгэйин эриэхсит!»

Саха тылын биир уратытынан аЇаіас доріоон дьўєрэлэЇиитэ буолар. Е.П. Слепцов- Холлой ырыалара аллетирацияіа олоіураллар. Дьон кэпсииринэн, кини дьиэрэтэн ыллыыра ўЇў. Ол курдук, тєрєєбўт-ўєскээбит Абыйын маннык хоЇуйбут

Аіам ийэм ўєскээбит

Арыы таала тыалардаах

Анды кємўс кєтєрдєєх

АлыЇардаах сордоµноох

Адаар муостаах табалаах

АЇаатар топпот кумаардаах

Алын куйаар хочолордоох

Ахсаабат-быстыбат быйаµнаах

Абыйым сирэ барахсан.

Єлўєн аіай иннинэ балыыЇаіа сыттаіына, Платон Ойуунускай кыыЇа Сардаана Ойуунускайа, кэлэн ырыатын-хоЇоонун суруйан барбыт. Хос эЇэм онно тута маннык тыллары айбытын кэпсииллэр:  

«Ойуунускай убайым

Ортоколуур кыыЇа

Ойуунускайа Сардаана

Орон-тэллэх киЇитэ буолан

 Охтон сыттахпына,

Ордон хаалбыт тылларбын

Уобарастаах уоспуттан

Устан илдьэ барда», – диэн турардаах.

Кини хоЇооннорун Новиков Карл Трофимович – Быйаман РФ журналистарын союЇун чилиэнэ, ССРС кинематографиятын туйгуна, саха суруйааччыта, Абый нэЇилиэгин Бочуоттаах олохтооіо мин хос эЇэм ырыаларын , хоЇооннорун «Кўн сиригэр олорон» кинигэтигэр киллэрбитэ.

Улуус фольклорун олохтоох автор Куоста Хотугуурап  суруйбута биллэр. Кини айар-ыллыыр кырдьаіастар ырыаларын, таабырыннарын суруйан хаалларбыт.

Кўндўтўйэн кєЇўннэ

Кєстєєх сиртэн кєієрєр

Кўлўмўрдэс кўєх уулаах,

Кєбєн оонньуур былыттаах

Кєєнньєн хойдор кєтєрдєєх

Кєйєн барар сиэннэрдээх

Кєстєн ордук туоралаах

Кўрўµкэлиир куєллэрим.

Егор Пантелеймонович эдэр сааЇыттан  тўўлээхсит, булчут, ындыы таЇааччы этэ. Сиэнин кытта бултуу сылдьан эЇэіэ тўбэЇэн суоріан-тэллэх киЇитэ буолбута. ЭЇэіэ тўбэспитин туЇунан суруйааччы Андрей Пахомов «Аар тайіа хаЇаайына» диэн кинигэіэ суруйбута.

Егор Пантелеймонович удьуордара талааннара, хомоіой тыллара билигин даіаны баар. КыыЇа Слепцова Людмила Егоровна СР культуратын ўтўєлээх ўлэЇитэ, 2006 сыллаахха Дьокуускай куорат юбилейнай орденынан наіараадаламмыта. Дьокуускай куорат  Автодорожнай  уокуругун ветераннарын сэбиэтин  председателэ, «Эхо столицы» хаЇыат штаты таЇынан корреспондена, Саха республикатын Бочуоттаах ветерана, Абый нэЇилиэгин Бочуоттаах олохтооіо.

Слепцова Светлана Васильевна 1993 сыллаахха Платон Ойуунускай 100 сааЇыгар аналлаах оіо литературнай бырааЇынньыгар алгыЇы туойан 43 оіоттон 3-с миэстэни ылбыта. Билигин Абый нэЇилиэгэр культура дьиэтин директорынан ўулэлиир

Хос сиэннэрэ эмиэ ўєрдэллэр. Афанасьев Гаврил Владимирович  2003 с. Тааттаіа П.Ойуунускай тєрєєбўтэ 110 сылыгар аналлаах литературнай бырааЇынньыкка «Доріоонноох тойук» номинация кыайыылааіа буолбута. ХИФУ тєрўт культура салаатыгар ўєрэнэ сылдьан А.И.Софронов –Алампа тєрєєбўтэ 125 сылыгар аналлаах литературнай кўрэхтэр кыайыылааіа, стипендиата.

Сиэнэ Афанасьев Володя 2008 сыллаахха «Азия оіолоро» норуоттар икки ардыларынааіы оонньуулар культурнай мероприятиеларын кыттыылааіа, «Хотугу сулус» телерадиоакадемиятын   кєрўў конкурсун лауреата.

Дохунаева Марианна Уус-Алдан Бороіонугар 2009 сыллаахха ыытыллыбыт «Олоµхо ыЇыаіар» оЇуокай тўЇўлгэтигэр маµнайгы миэстэни ылан «ТўЇўлгэ тўсчўтэ»  диэн аат иµэриллибитэ. Билигин Дьокуускайдааіы культура колледжын этно-художественнай салаатын 4 куурсун устудьуона. 2017 сыллаахха Ньурба улууЇугар «Дыгын Дархан» киинэіэ режиссер ыµырыытынан уЇуллубута. Республика этногруппатыгар киирсэн. КўЇўн Кореяіа,Кытайга фольклорнай кєрўўгэ барар ыµырыылаах.

Хос эЇэм олорон ааспыт олоіун ўєрэтэн элбэіи биллим. Кини норуокка киэµник биллибит импровизатор ырыаЇыт эбит. Ырыаларын-хоЇооннорун мунньан , Саха сирин фольклорун фондатыгар аатын-суолун ўйэтитэн киллэрэр тоіоостоох эбит. Хос эЇэбин Слепцов Е.П. — Холлойу удьуордаан биЇиги кини ыччаттара, саха кылыЇахтаах  ырыатын-тойугун кэрэхсиир эбиппит. Хос эЇэм ырыаларын хоЇооннорун,бэйэтин уоЇуттан сурукка киллэрбит олохтоох автордарга Куоста Хотугуурапка, Новиков Карл Трофимовичка, Шапов Петр Константиновичка махтанабын. Инникитин бу ўлэбин салгыыр былааннаахпын.